హృదయ పీఠిక – సహృదయ వాటిక

ఈతరం భారతం పుస్తకాలు, పత్రికలు:

హృదయ పీఠిక – సహృదయ వాటిక

ముందుమాటలకే ఒక సాహిత్య చిరునామా

ఒక పుస్తకానికి పీఠిక సింహద్వారం. అది పాఠకుడిని రచనలోకి ఆహ్వానించడమే కాదు; రచయిత అంతరంగానికి అద్దం పడుతుంది, గ్రంథంలోని భావసంపదకు తొలి వెలుగు చూపుతుంది. మంచి ముందుమాట పుస్తక పరిచయంతోనే ఆగిపోదు; రచనను ఏ దృష్టితో చూడాలో సూచిస్తూ పాఠకుడి చేతిలో ఒక దీపాన్ని ఉంచుతుంది. అయితే కాలప్రవాహంలో ఎన్నో విలువైన పీఠికలు ఆయా పుస్తకాల పుటలకే పరిమితమైపోతుంటాయి. అలా చెల్లాచెదురుగా ఉన్న అక్షర దీపాలను ఒకచోట చేర్చి, వాటికే ఒక ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని కల్పించాలనే వినూత్న సాహిత్య సంకల్పానికి అక్షరరూపమే ‘హృదయ పీఠిక’.

ఇది కేవలం ముందుమాటల సంకలనం కాదు ఒక సుదీర్ఘ సాహిత్య ప్రస్థానానికి అక్షర దర్పణం. వివిధ సందర్భాల్లో వెలువడిన కవితా, కథా, వ్యాస గ్రంథాలకు సాహితీవేత్తలు రాసిన పీఠికలను ఒకేచోట చదివే అరుదైన అవకాశాన్ని ఈ గ్రంథం కల్పిస్తోంది. ఒక్కో పీఠిక ఒక్కో పుస్తకాన్ని పరిచయం చేస్తూనే, ఆ రచన వెనుకనున్న సృజనాత్మక నేపథ్యాన్ని, రచయిత దృక్పథాన్ని, ఆనాటి సాహిత్య వాతావరణాన్ని మన ముందుంచుతుంది. అందువల్ల ఇది పీఠికల సమాహారం మాత్రమే కాదు—ఒక కాలపు సాహిత్య జ్ఞాపకాల భాండాగారం.

1963లో నేటి రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని కొదురుపాకలో జన్మించిన డా. వైరాగ్యం ప్రభాకర్ విశ్రాంత ఉపాధ్యాయుడు. కానీ వృత్తికి విశ్రాంతి ఇచ్చారే తప్ప అక్షరానికి కాదు. ఆయన తొలి రచన ‘గులాబి’ కవిత. ఆ తొలి అక్షరం నుంచి మొదలైన ప్రయాణం కవిత్వం, కథ, వ్యాసం, బాలసాహిత్యం, సంపాదకత్వం, గ్రంథ ప్రచురణ వంటి అనేక ప్రక్రియల్లో విస్తరించింది. ఉద్యోగ విరమణ అనంతరం కూడా ఆయన కలం మరింత చురుగ్గా కదులుతోంది. అందుకే ఆయనది విశ్రాంత జీవితం కాదు—అవిశ్రాంత అక్షర జీవితం.

తాను రాయడమే సాహిత్య సేవ అని ప్రభాకర్ భావించలేదు. ఇతరులలోని సృజనను గుర్తించడం, కొత్త కలాలను ప్రోత్సహించడం, రచనలను సేకరించి క్రోడీకరించడం, సంకలనాలుగా తీర్చిదిద్దడం ఆయన సాహిత్య వ్యక్తిత్వంలోని మరో విశిష్ట పార్శ్వం. భవానీ సాహిత్య వేదిక ద్వారా అనేక సంకలనాలను వెలువరించి ఎందరో కవులు, రచయితలకు అక్షర వేదికను కల్పించారు. తన కలంతో తాను ఎదగడం ఒక ఎత్తయితే, ఇతరుల కలాలకు చేయూతనిచ్చి వారిని వెలుగులోకి తీసుకురావడం మరో ఎత్తు. రచయితగా ఆయన ప్రతిభ అక్కడ కనిపిస్తే, సహృదయుడిగా ఆయన గొప్పతనం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

‘హృదయ పీఠిక’ విశిష్టతను పలువురు సాహితీ ప్రముఖుల అభిప్రాయాలు మరింత బలపరుస్తాయి. డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి దీనిని “అపురూపమైనది, దాచుకోదగినది” గా పేర్కొన్నారు. బి.ఎస్. రాములు యువతరంలోని సృజనను వెలికితీసి సానబెట్టడానికి ప్రభాకర్ చేసిన కృషిని ఈ ముందుమాటలు తెలియజేస్తాయని అభిప్రాయపడ్డారు. డా. రాచపాళెం చంద్రశేఖరరెడ్డి ఆయనలోని సాహిత్య సంస్కారాన్ని గుర్తించగా, ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు ఉత్తమ సాహిత్యాన్ని ప్రజల ముందుకు తీసుకురావడానికి ఒక సైనికునిలా పనిచేసే కవిగా అభివర్ణించారు.

ఈ అభిప్రాయాలన్నింటిలో ప్రవహించే అంతఃసూత్రం ఒక్కటే—సృజించడం ఎంత గొప్పదో, సృజనను ప్రోత్సహించడం కూడా అంతే గొప్పది. భాషా సాహిత్య సేవకు సృజన, ప్రోత్సాహం రెండు నేత్రాల వంటివి. ఆ రెండింటినీ సమన్వయం చేసుకుంటూ సాగుతున్న ప్రభాకర్ అక్షర ప్రస్థానానికి ఈ గ్రంథం నిలువెత్తు నిదర్శనం. మౌనశ్రీ మల్లిక్ పేర్కొన్న “ఇది హృదయ పీఠిక మాత్రమే కాదు, సహృదయ వాటిక” అనే మాట ఈ గ్రంథ స్వభావాన్ని ఒక్క వాక్యంలో ఆవిష్కరిస్తుంది.

పీఠిక అంటే ప్రశంసాపూర్వకమైన నాలుగు మాటలు కాదు. రచనలోని వస్తువు, శిల్పం, భాష, భావన, సామాజిక నేపథ్యం, రచయిత దృక్పథం వంటి అనేక అంశాలను విశ్లేషిస్తూ పాఠకుడికి రచనను చేరువ చేసే విమర్శనాత్మక ప్రక్రియ. భిన్న గ్రంథాలకు భిన్న సాహితీవేత్తలు రాసిన పీఠికలను ఒకచోట చేర్చినప్పుడు ఒక్కో రచనపై ఒక్కో దృక్కోణం దర్శనమిస్తుంది. ఆ దృక్కోణాలన్నీ కలిసినప్పుడు ఒక కాలపు సాహిత్య స్పందనల సమగ్ర చిత్రపటం ఆవిష్కృతమవుతుంది. ఈ కోణంలో చూస్తే ‘హృదయ పీఠిక’ ఒక సంకలనం మాత్రమే కాదు; సాహిత్య అధ్యయనానికి, పరిశీలనకు, భవిష్యత్ పరిశోధనకు ఉపయోగపడే విలువైన ఆధార గ్రంథం.

తన రచనను పుస్తకంగా తీసుకురావడమే ఒక రచయితకు ఎంతో శ్రమతో కూడుకున్న పని. కానీ ఇతరుల రచనలను సేకరించడం, సంపాదించడం, ప్రచురించడం, వారి సృజనకు గుర్తింపు తీసుకురావడం మరింత బాధ్యతతో కూడిన సాహిత్య కార్యం. ప్రభాకర్ అందుకున్న దాదాపు నూట యాభై పురస్కారాలు, సన్మానాలు ఆయన వ్యక్తిగత కీర్తికి గుర్తులు మాత్రమే కాదు; ఆయన సుదీర్ఘ సాహిత్య కృషికి లభించిన గౌరవ ముద్రలు. ఆయనది ఒంటరి అక్షర ప్రయాణం కాదు; ఎందరో కవులు, రచయితలను తన వెంట నడిపిస్తూ సాగుతున్న సామూహిక అక్షరయజ్ఞం.

‘హృదయ పీఠిక’లో ముందుమాటలు ఉన్నాయి ఆ ముందుమాటల వెనుక పుస్తకాలు ఉన్నాయి ఆ పుస్తకాల వెనుక రచయితలు ఉన్నారు వారందరి వెనుక అక్షరాలపై అపారమైన ప్రేమ ఉంది. ఒక పీఠికను చదివితే ఒక గ్రంథం పరిచయమవుతుంది పీఠికలన్నింటినీ చదివితే ఒక సాహిత్య కాలమే మన కళ్లముందు కదలాడుతుంది. గత గ్రంథాల పరిమళాన్ని వర్తమాన పాఠకుడికి అందిస్తూ, రాబోయే తరాలకు ఒక సాహిత్య జాడను భద్రపరచడం ఈ గ్రంథం సాధించిన మరో విశేషం.

పుస్తకాలు కాలానికి అక్షర సాక్ష్యాలైతే—పీఠికలు వాటి హృదయ స్పందనలు. ఆ స్పందనలన్నింటినీ ఒకేచోట వినిపిస్తూ, రచయితల మధ్య సాహిత్యానుబంధాన్ని, పరస్పర ప్రోత్సాహాన్ని, సహృదయతను చాటిచెప్పే అక్షర సమాహారమే ‘హృదయ పీఠిక’.

అక్షరాలను ప్రేమించడం ఒక సంస్కారం. అక్షరాలను సృష్టించడం ఒక ప్రతిభ. తన అక్షరాలతో పాటు ఇతరుల అక్షరాలను ఆదరించి, వాటికి వేదికనిచ్చి, వెలుగులోకి తీసుకురావడం మాత్రం గొప్ప హృదయానికి నిదర్శనం. ఆ మూడు లక్షణాలనూ తన సాహిత్య ప్రస్థానంలో మేళవించిన వైరాగ్యం ప్రభాకర్ అక్షరాలను తనకోసం దాచుకునే రచయిత కాదు—నలుగురికీ పంచే సహృదయుడు.

అందుకే ‘హృదయ పీఠిక’ ఒక పుస్తకం పేరు మాత్రమే కాదు ఒక సాహిత్య వ్యక్తిత్వానికి ప్రతిబింబం. పేరుకు ‘హృదయ పీఠిక’—భావానికి అచ్చమైన ‘సహృదయ వాటిక’.

పుటలు : 164 | వెల : రూ. 200/-

ప్రతులకు : కవి డా. వైరాగ్యం ప్రభాకర్ — చరవాణి: 9014559059

సమీక్షకులు :

డా. పెరుక రాజు

బహుభాషావేత్త & విమర్శకుడు

చరవాణి: 7810032847