ఈతరం భారతం హైద్రాబాద్ ఆగస్ట్ 18; మంగళవారం:
ప్రతిరోజూ ఉత్పత్తి చేసే టన్నుల కొద్దీ వ్యర్థాలను మనం సాధారణంగా సమస్యగా చూస్తాం. కానీ అదే వ్యర్థాల్లో దాగి ఉన్న ప్లాస్టిక్, కార్బన్, రసాయనాలు, నీరు, ఇతర పదార్థాలను తిరిగి వెలికితీసి ఉపయోగకరమైన ముడి పదార్థాలుగా మార్చగలిగితే? “వ్యర్థాన్ని ఎలా తొలగించాలి?” అనే ప్రశ్నకు బదులుగా “వ్యర్థం నుంచి ఏ విలువను సృష్టించవచ్చు?” అనే ఆలోచనకు హైదరాబాద్ ఒక కొత్త దిశను చూపించబోతోంది.
ఈ దిశలో కీలకమైన అడుగుగా హైదరాబాద్లోని సీఎస్ఐఆర్–ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ (సీఎస్ఐఆర్–ఐఐసీటీ), పర్యావరణ నిర్వహణ సంస్థ రీ సస్టెయినబిలిటీ లిమిటెడ్ (రీ ఎస్ఎల్) మధ్య ఆగస్టు 17, 2026న అంబ్రెల్లా మెమొరాండమ్ ఆఫ్ అండర్స్టాండింగ్ (ఎంఓయూ) కుదిరింది. శాస్త్రీయ పరిశోధనను పరిశ్రమ స్థాయి పరిష్కారాలతో అనుసంధానించి, వేస్ట్–టు–వాల్యూ సాంకేతికతలను అభివృద్ధి చేయడం, పరీక్షించడం, విస్తరించడం, వాణిజ్యీకరించడం ఈ భాగస్వామ్యంలోని ప్రధాన లక్ష్యం.
ఈ ఒప్పందం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఇది కేవలం ప్రయోగశాల పరిశోధనతో ఆగిపోదు. ఒక సాంకేతిక ఆలోచనను పరిశోధన నుంచి పైలట్ స్థాయికి, అక్కడి నుంచి పరిశ్రమల అవసరాలకు అనుగుణంగా అభివృద్ధి చేసి, చివరకు వాణిజ్య స్థాయికి తీసుకెళ్లే సమగ్ర విధానాన్ని ఇది సూచిస్తోంది. సీఎస్ఐఆర్–ఐఐసీటీకి ఉన్న రసాయన పరిశోధన నైపుణ్యం, రీ సస్టెయినబిలిటీకి ఉన్న వ్యర్థ నిర్వహణ, రిసోర్స్ రికవరీ అనుభవం కలవడం ఈ ప్రయత్నానికి ప్రధాన బలంగా నిలవొచ్చు.
ముఖ్యంగా ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాల అధునాతన రీసైక్లింగ్ కీలక రంగంగా మారే అవకాశం ఉంది. సాధారణంగా రీసైకిల్ చేయడం కష్టమైన మిశ్రమ లేదా తక్కువ నాణ్యత గల ప్లాస్టిక్ను రసాయన ప్రక్రియల ద్వారా తిరిగి ఉపయోగించగల పదార్థాలుగా మార్చగలిగితే, ల్యాండ్ఫిల్లపై ఒత్తిడి తగ్గడంతో పాటు కొత్త ముడి పదార్థాలపై ఆధారపడటమూ తగ్గుతుంది.
అంతేకాదు, పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు, వ్యర్థజలాలు, సేంద్రీయ వ్యర్థాలు వంటి ఇతర వ్యర్థ ప్రవాహాల్లోని కార్బన్, రసాయనాలు, నీరు, ఖనిజాలు వంటి వనరులను తిరిగి పొందడం కూడా ఈ సహకారానికి విస్తృత అవకాశాలను అందిస్తుంది. కార్బన్ క్యాప్చర్, డీకార్బనైజేషన్, బయో ఆధారిత రసాయనాలు, సుస్థిర పదార్థాల అభివృద్ధి వంటి రంగాలు కూడా దీర్ఘకాలంలో ప్రాధాన్యం పొందవచ్చు.
హైదరాబాద్ వంటి వేగంగా విస్తరిస్తున్న నగరానికి ఇది మరింత ప్రాధాన్యమైన అంశం. వ్యర్థాల పరిమాణం పెరుగుతున్న కొద్దీ వాటిని సేకరించడం, రవాణా చేయడం, నిల్వ చేయడం మాత్రమే పరిష్కారం కాదు. వ్యర్థం ఉత్పత్తి అయిన చోటే దాని విలువను గుర్తించి, తిరిగి ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి తీసుకురావడం భవిష్యత్ పట్టణ నిర్వహణకు అవసరమైన మార్పు.
అయితే ఈ ఆలోచన విజయవంతం కావాలంటే సాంకేతికతతో పాటు వ్యర్థాలను మూలంలోనే వేరు చేయడం, నిరంతర ముడి పదార్థాల సరఫరా, రీసైకిల్ ఉత్పత్తులకు మార్కెట్, ఆర్థికంగా సాధ్యమైన ప్రక్రియలు, నాణ్యత ప్రమాణాలు కూడా అవసరం. ప్రజలు, స్థానిక సంస్థలు, పరిశ్రమలు, పరిశోధనా సంస్థలు కలిసి పనిచేసినప్పుడే ఫలితం పెద్దదవుతుంది.
అందుకే ఈ ఎంఓయూను ఒక సాధారణ సంస్థాగత ఒప్పందంగా చూడటం కంటే, “తీసుకో–ఉపయోగించు–విసర్జించు” అనే సరళ ఆర్థిక విధానం నుంచి “తిరిగి పొందు–పునర్వినియోగించు–విలువ సృష్టించు” అనే వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు అడుగుగా చూడాలి. హైదరాబాద్లో పుట్టే ఈ ఆలోచన సాంకేతికంగా విజయవంతమై, వాణిజ్యపరంగా సాధ్యమైతే, తెలంగాణతో పాటు దేశంలోని ఇతర నగరాలకు కూడా అనుసరించగల ఒక కొత్త వేస్ట్–టు–వాల్యూ నమూనాగా ఎదిగే అవకాశం ఉంది.
